Nazewnictwo miejscowości

Z uwagi na częste zapytania dotyczące nazewnictwa miejscowości, postanowiliśmy przygotować poniższy przewodnik. Postaramy się w nim zamieszczać nasze uwagi co do nazewnictwa miejscowości bądź spotykanych czasami wyjątkach, które mogą sugerować błąd w naszej bazie.

Jakie jest oficjalne źródło nazewnictwa miejscowości w Polsce?

Jest nim centralna baza miejscowości TERYT prowadzona przez Główny Urząd Statystyczny. W szczególności odpowiada za nie system identyfikatorów i nazw miejscowości SIMC, który jest składnikiem bazy TERYT. System zawiera urzędowe nazwy miejscowości, stałe, niepowtarzalne identyfikatory miejscowości, określenia rodzajowe miejscowości oraz przynależność miejscowości do gminy, powiatu i województwa.

Czy nazewnictwo miejscowości jest także zapisane w systemie PESEL?

Tak. W systemie PESEL prowadzonym przez MSWiA prowadzony jest dla każdego meldunku wpis zawierający m.in. właściwą nazwę miejscowości. Nazwa miejscowości odpowiada nazwie stosowanej przez właściwą gminę odpowiedzialną za dany meldunek.

Czy są jakieś różnice pomiędzy nazwami znajdującymi się w bazie TERYT a nazwami w bazie PESEL?

Niestety tak, dotyczą one blisko 3000 nazw miejscowości.

Dlaczego są różnice pomiędzy nazwami miejscowości w bazach TERYT i PESEL?

Powodów jest kilka, często jest to brak właściwego ustanowienia nazw stosowanych przez gminę i mieszkańców, w pierwszej kolejności nazwa stosowana jest lokalnie, natomiast później idzie za tym ustanowienie nazwy oficjalną uchwałą rady gminy i wprowadzenie jej (bądź zmiany starej nazwy) do słownika TERYT. Należy zaznaczyć że opisana sytuacja jest wieloletnim procesem. Drugim powodem którego przyczyny możemy się tylko domyślać jest problem w korespondencji pomiędzy urzędami : GUSem a właściwym Urzędem Gminy, w tym przypadku brak udokumentowania nazwy ze strony Urzędu Gminy kończy się wykreśleniem jej ze słownika TERYT lub wprowadzeniem niewłaściwej nazwy po stronie GUSu. Znamy też przypadki w których uchwalona nazwa nie została wprowadzona z powodu oszczędności wprowadzonych przez urząd gminy, jednak z powodu jej ustawowego nadania figuruje ona w rejestrze TERYT.

Ile jest nazw miejscowości w Polsce i czy wszystkie są używane?

Aktualnie w bazie TERYT znajduje się ponad 105 tys. nazw miejscowości, tymczasem w bazie PESEL nazw miejscowości jest tylko 55 tys. Łatwo obliczyć że ponad 50 tys. nazw wpisanych do bazy TERYT, to nazwy które nie funkcjonują w obiegu urzędowym, nie są one wpisane do dowodów i raczej nie są używane w korespondencji. Różnica dotyczy nazw dzielnic (blisko 7 tys.) oraz nazw części wsi. Są to nazwy zwyczajowe bądź nawet historyczne. Często na ich usunięcie z rejestru TERYT nie zgadza się Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, która traktuje często te nazwy jako dziedzictwo historyczne.

Jakie nazewnictwo miejscowości zastosowane jest w bazach WASKO?

W naszych słownikach używany nazw zgodnych ze stanem faktycznym czyli nazw z których korzystają mieszkańcy oraz urzędy, nazwy te są zgodne z systemem PESEL. Wszystkie nazwy mają nadany rodzaj który pozwala na sprawdzenie czy dana nazwa jest używana w administracji/korespondencji. Dodatkowo po identyfikatorach SYM możliwe jest połączenie nazw z naszej bazy i bazy TERYT.

Dlaczego w bazie miejscowości WASKO jest 11 miejscowości o nazwie Stara Wieś w tej samej gminie?

Są to nazwy błędne bądź historyczne, z uwagi na to iż znajdują się one w rejestrze TERYT - znalazły się one także w naszej bazie. Przy pomocy pola liczba_skr można je odseparować od nazw aktualnych/poprawnych. Opisany tutaj przypadek to tylko przykład, w całej bazie w ten sposób jest zdublowanych 3277 nazw miejscowości (są wpisane w 2 lub więcej razy dla tej samej gminy).

Dlaczego w bazie miejscowości WASKO są dwie miejscowości o tej samej nazwie Miłocin z tym samym kodem pocztowym 24-150 ale należące do dwóch różnych gmin?

Ponieważ taki jest stan faktyczny, takich nazw w Polsce jest kilkanaście, mają one takie same nazwy i takie same kody pocztowe, znajdują się stosunkowo niedaleko siebie ale należą do różnych gmin. Dodamy jeszcze że mają one nawet identyczne numery budynków. Tylko dzięki nazwisku mieszkańca można odróżnić o którą miejscowość chodzi, na szczęście lokalne urzędy pocztowe radzą sobie z takimi przesyłkami.

Dlaczego w bazie TERYT brakuje niektórych identyfikatorów SYM z bazy miejscowości WASKO?

Takie miejscowości nie zostały nigdy wpisane do systemu TERYT, natomiast znajdują się w bazie PESEL i zostały potwierdzone we właściwym urzędzie gminy. Identyfikator SYM tych miejscowości zaczyna się od cyfry '9' i jest to numer nadany przez WASKO. Na początku 2012 roku takich miejscowości było ponad 50.

Dlaczego w bazie TERYT brakuje niektórych miejscowości z WASKO i mają one identyfikator SYM inny niż '9%'

Takie miejscowości kiedyś znajdowały się w bazie TERYT, natomiast z pewnych niedokońca wyjaśnionych powodów zostały z tej bazy usunięte. We właściwych urzędach gmin potwierdziliśmy że miejscowości te nadal istnieją i 'mają się dobrze'. Pozostawiliśmy te miejscowości bez zmiany ze starym numerem SYM, ich lista znajduje się w tabeli 'miasta_dodatkowe'. Na początku 2012 roku takich miejscowości było ponad 100.

Dlaczego w gminie Poniatowa są dwie zamieszkane miejscowości o tej nazwie?

Są dwie miejscowości o tej samej nazwie, jedna z nich jest małym miastem z blisko 50 ulicami, druga miejscowość o tej nazwie to wieś (bez ulic), nie ma więc problemu z nadawaniem korespondencji.

Dlaczego w gminie Stubno są dwie zamieszkane miejscowości o nazwie Starzawa?

Każda z nich ma inną nazwę ulicy, jest więc Starzawa z nazwą ulicy Starzawa Rolna, jest także druga miejscowość o nazwie Starzawa z ulicą Starzawa Rybna.

Wszystkie miasta ze słowem "Zdrój" w nazwie powinny być pisane z myślnikiem. Dlaczego niektóre z nich pomimo tej reguły są zapisane w bazie WASKO bez myślnika?

Jest to wyjątek który dotyczy m.in. miejscowości Łomnica Zdrój i Opolno Zdrój. Dla tych miejscowości właściwe Urzędy Gmin pozostawiły nazwy bez myślników i taką nazwę zapisują w dowodach osobistych